زاگرس زند در گفتوگو با ایسنا، خاطرنشان کرد: در هر یک از بخشهای میراث ملموس و ناملموس که جزو تقسیمبندی یونسکو است، میتوان به مقدار زیادی برنامه، خبر و مستند تولید کرد. مصاحبه با کسانی که یک عمر در حفظ میراث ما زحمت کشیدند، مجموعهها، موزهها، خانههای قدیمی، معماریها، سنگنوشتهها، آثار هنری معاصر، تپهها و روستاهای کهن چیزهایی هستند که میتوان دربارهی آنها برنامه ساخت. ایران در بخش گردشگری، ظرفیت بالایی دارد و از هر رویکردی که بخواهیم به آن نگاه کنیم (چه با دغدغهی ملی و چه با اشتغالزایی و درآمدزایی) کمکاری شده است.
وی ادامه داد: در بخش ناملموس هم جشنها و آیینهای زیادی داریم. هر یک از اقوام ایرانی، آیینهای ویژهای دارند که صداوسیما میتواند آنها را معرفی کند. مراسمی مثل بارانخوانی، سفرهها، نذرها، سوگواریها، عقد و عروسیها و حنابندان، هر یک ویژگیهای معنایی و جهانشناسی هزاران ساله ایرانی را با خود حمل میکنند که با بیتوجهی ما در حال نابود شدن هستند. چنین مناسکی میتوانند برای مستند یا هرگونهی دیگری از برنامهسازی در سازمان صداوسیما جذاب باشد. از کنار چنین مراسمی نمیتوان به سادگی عبور کرد.
*** آیینهای ایرانی، برنامههای جذابی برای صداوسیما هستند
این ایرانشناس و پژوهشگر، تاکید کرد: ایران یکی از پرقومترین کشورهاست. هر یک از این اقوام، آداب و رسوم، موسیقی، شغل، پوشاک، زبان و مناسک خاص خود را دارند. صداوسیما دربارهی موزاییک قومیتی، چقدر برنامه ساخته است؟ ما چندین شبکه داریم که ۲۴ ساعته برنامه پخش میکنند، اگر هر یک از این شبکهها، تنها پنج دقیقه در هفته یا ماه به چنین مسائلی بپردازند، بسیار چشمگیر خواهد بود و به مقولاتی که هویت ما در گروی آنهاست نزدیک میشویم.
زاگرس زند با بیان این که لازم نیست صداوسیما هزینهی زیادی برای برنامهسازی در این حیطه صرف کند، گفت: سازمان صداوسیما میتواند از مستندها و برنامههایی که ساخته شده است، استفاده کند. سازندگان این برنامهها حاضرند، با کمترین میزان دستمزد، فیلمشان از صداوسیما پخش شود تا به هدفشان که آشنا شدن مردم با میراث فرهنگی ماست برسند.
*** صداوسیما مردم را به محافظان میراث فرهنگی تبدیل کند
زند با بیان این پرسش که چقدر خبر دربارهی میراث فرهنگی پخش میشود؟ تصریح کرد: اگر خبر علمی فرهنگی شبکه چهار را کنار بگذاریم، میبینیم خبر زیادی در این زمینه روی آنتن نمیرود. مگر ارزش میراث فرهنگی ما و مثلا خراب شدن سی و سه پل از اخبار ورزشی و مصاحبه با یک بازیگر یا کارگردان کمتر است؟
وی افزود: خراب شدن میراث باستانی خبرهایی هستند که در برخی سایتها منعکس میشوند اما در صدا و سیما دربارهی آنها بحث نمیشود. صداوسیما به عنوان یک نهاد فرهنگی سهم بزرگی دارد و میتواند دغدغه ایجاد کند، آگاهسازی کند و مردم را مطلع کند تا در آنها دغدغه ایجاد شود و از این طریق یونسکو هم نسبت به میراث فرهنگی ایران آگاه شود.
این ایرانشناس تصریح کرد: برای خراب شدن میراث فرهنگی ما مثل نقاشیهای لرستان که قدمت زیادی دارند، لازم نیست چند سرباز با اسلحه بگذاریم؛ این کار امکانپذیر نیست چون امکاناتش را نداریم اما میتوانیم از خود صداوسیما برای راهنمایی مردم، عشایر، گردشگران، روستاییان و مسافران استفاده کنیم. رسانه با آگاهیبخشی میتواند در مردم دغدغه ایجاد کند و نشان دهد میراث فرهنگی چقدر مهم است؛ در این صورت است که مردم خودشان محافظ میراث فرهنگی میشوند. صداوسیما میتواند این کار را انجام دهد.
*** باید هالووین و ولنتاین را با آیینهای ایرانی جایگزین کنیم
زند در ادامه به طرح پرسشی پرداخت و گفت: چه میزان از برنامههای ۲۴ ساعته صداوسیما در نکوهش غرب است؟ ما هم این تهاجم را قبول داریم که آنها فرهنگ ملی ما را به چالش می کشند. این امر مسالهای است که حتی کشورهایی مثل هند و چین هم با آن مواجه هستند اما این طرز برخورد صحیح نیست. جز با آگاه کردن مردم از فرهنگ خودمان میتوان با شبیخون فرهنگ غرب مبارزه کرد؟ باید به نقاط برجسته فرهنگ خودمان ببالیم و به خودباوری برسیم.
این ایرانشناس تاکید کرد: اگر صداوسیما باور دارد که فرهنگ غرب این گونه است، راهحلش این است که به میراث فرهنگی بپردازد در این صورت کسانی که دغدغه ملی میهنی دارند با صداوسیما همراه میشوند؛ اگر ما ناراحتیم که هالووین و ولنتاین مد میشود، باید با آیینهای ایرانی جایگزین آنها را پیدا کنیم و به مردم ارائه دهیم.
*** صداوسیما حتی نام «سیزده به در» را عوض میکند
وی همچنین، با تاکید بر این که ما به آیینها و مناسک خودمان آن طور که باید نمیپردازیم، عنوان کرد: مثلا چهارشنبه سوری به یک مساله مهیب تبدیل شده و فرصتی که بود به خطر تبدیل شده است؛ حتی در صداوسیما از این که نام «سیزده به در» گفته شود ابا دارند و نام آن را عوض میکنند؛ مناسبتی که ۷۰ میلیون ایرانی دربارهی آن صحبت میکنند، نامش در صداوسیما عوض میشود؛ به این شکل است که این مراسم خراب میشود چون اگر مردم اطلاع درستی نداشته باشند طبیعت را خراب میکنند.
وی سپس با اشاره به اقوام ایرانی گفت: مسالهی جدایی اقوام ایرانی، از قبل از انقلاب اسلامی به شکل جدی مطرح بوده است و نپرداختن به اقوام مرزنشین در صداوسیما این خطر را تشدید میکند. هویت دادن به آنها این اقوام را همدل میکند درغیر این صورت میل به جدایی در آنها زیادتر میشود؛ صداوسیمای همه کشورهای مهم دنیا، بخش بزرگی از برنامههایشان را به فرهنگ میراث فرهنگیشان اختصاص میدهند. این بخش در صدا و سیمای ایران باید بیش از همه کشورها باشد.
*** در حوزهی میراث فرهنگی به یک شبکه ۲۴ ساعته نیاز داریم
زند تاکید کرد: مسائلی که در حوزه میراث فرهنگی ایران رخ میدهد، قابلیت این را دارد که یک شبکه ۲۴ ساعته به آن اختصاص داده شود. نیاز داریم که یک شبکهی ۲۴ ساعته به میراث فرهنگی، صنایع دستی و اقوام بپردازند. صداوسیما لازم نیست هزینهی زیادی هم صرف کند، چون میراث فرهنگی استان ما آرشیو فیلم زیادی دارد که میتواند آن را در اختیار صداوسیما قرار دهد.
*** صداوسیما باید بلندگوی فرهنگ ایران باشد
وی در پایان گفت: اگر صداوسیما رسانه ملی است باید در جبهه فرهنگ ملی باشد. تلویزیون باید در برخی اتفاقات که رخ میدهد، موضعگیری کند؛ چون قانون این است که هر ساخت و سازی با اجازه میراث فرهنگی باشد، صداوسیما باید کنار فرهنگ ایران بایستد و بلندگوی فرهنگ ایران باشد.
عناوین خبری مرتبط :
